Түркістан облысында шегіртке зиянкестеріне қарсы күрес жұмыстары биыл ерекше қарқынмен және жүйелі түрде жүргізілуде. Бұл мәселе өңірдің ауыл шаруашылығы үшін аса маңызды болғандықтан, оған өңірлік деңгейде ғана емес, мемлекеттік деңгейде де басымдық берілген. Аталған бағыттағы жұмыстар облыс әкімі Нұралхан Көшеров төрағалық еткен арнайы мәжілісте жан-жақты талқыланып, нақты тапсырмалар берілді.
2026 жылы фитосанитариялық ахуалды тұрақты ұстап тұру мақсатында облыс әкімінің өкімімен арнайы жедел штаб құрылған. Бұл штаб шегіртке зиянкестеріне қарсы күрес шараларын үйлестіру, жедел әрекет ету және барлық аудан-қалалардағы жұмысты бір орталықтан бақылау міндетін атқарады. Сонымен қатар, өңір бойынша шегірткеге қарсы күрес картасы әзірленіп, зиянкес таралған аумақтар 65 секторға бөлінген. Әр секторға жауапты 65 жұмыс тобы бекітіліп, нақты міндеттер жүктелген. Жедел штаб Келес ауданына қарасты Бірлік ауылдық округінде орналасып, барлық іс-шараларды үйлестіруде негізгі орталыққа айналған.
Облыс басшысы жауапты тұлғаларға бұл бағыттағы жұмысты бір сәтке де босаңсытпай, соңына дейін жеткізуді қатаң тапсырды. Оның айтуынша, шегіртке зиянкестеріне қарсы күрес уақтылы әрі сапалы жүргізілуі тиіс, ал кемшіліктер анықталған жағдайда аудан әкімдері шұғыл түрде тиісті шараларды қабылдауы қажет. Бұл мәселе тұрақты бақылауда екені ерекше атап өтілді. Сонымен қатар химиялық өңдеу барысында қолданылатын препараттардың сапасы да басты назарда болуы керектігі ескертілді.
Жиында Марат Орынбаев, яғни ҚР АШМ Агроөнеркәсіптік кешендегі мемлекеттік инспекция комитеті Түркістан облыстық аумақтық инспекциясы басшысының міндетін атқарушы, фитосанитариялық іс-шаралардың барысы туралы баяндама жасады. Оның мәліметінше, биыл облыс бойынша 1 миллион гектардан астам аумақта мониторинг жүргізу жоспарланған. Қазіргі таңда оның 569,4 мың гектары, яғни 62,8 пайызы зерттеліп үлгерген. Зерттеу нәтижесінде 183,5 мың гектар аумақта зиянкестердің экономикалық зияндылық шегінен асқаны анықталған.
Шегіртке дернәсілдерінің даму кезеңдері де тұрақты бақылауда. Мониторинг жұмыстарына 576 маман тартылып, заманауи технологиялар да кеңінен қолданылуда. Атап айтқанда, 12 дрон арқылы алқаптарды әуеден бақылау жүзеге асырылып жатыр. Бұл тәсіл зиянкестердің таралу аймақтарын дәл анықтауға және жедел шешім қабылдауға мүмкіндік береді.
Химиялық өңдеу жұмыстары да жоспарлы түрде іске асырылуда. Жалпы 421,6 мың гектар алқапты өңдеу көзделген болса, бүгінгі таңда оның 171,5 мың гектары немесе 42 пайызы орындалған. Оның ішінде 157,8 мың гектар жер үсті бүріккіш техникасымен өңделген. Сонымен қатар 8 мың гектар аумақ аэрозольді генераторлар арқылы, ал 5,7 мың гектар алқап әуе техникасының көмегімен өңделген. Бұл жұмыстарға 293 жер үсті техникасы, 3 газогенератор, 72 су тасымалдаушы көлік және 4 ұшақ жұмылдырылған. Өңдеу барысында «Тиаметрин с.к.» және «Гунсяо 10 к.э.» препараттары қолданылып жатыр.
Жүргізілген талдау нәтижесінде Сарыағаш ауданының 22-секторы мен Келес ауданының бірқатар секторлары жоғары қауіпті аймақтар ретінде белгіленген. Ал Арыс қаласы мен басқа да аумақтардағы жағдай орташа және төмен деңгейде деп бағалануда. Зиянкестердің ошақтарын нақты анықтау үшін шөп қалың өсетін аймақтарда мониторинг күшейтілген. Әсіресе Өзбекстанмен шекаралас аумақтарға ерекше назар аударылып отыр, себебі бұл жерлерде зиянкестердің көшу қаупі жоғары.
Сонымен қатар, облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Файзулла Байдуллаев саяқ шегірткеге қарсы күрес жұмыстары туралы баяндады. Бұл бағытта да жүйелі шаралар қолға алынған. Өткен жылы облыстық бюджеттен 535 миллион теңге бөлініп, 150 мың гектар жер өңделген болса, биыл 133 миллион теңге қарастырылып, 36 мың гектар алқапты өңдеу жоспарланып отыр. Бұл жұмыстар Арыс қаласы, Келес, Сарыағаш және Шардара аудандарында жүргізіледі.
Қазіргі уақытта мемлекеттік сатып алу рәсімдері толық аяқталып, мердігер компания анықталған. Компания тарапынан 36 техника дайындалып, олардың техникалық жарамдылығы тексерілген. Бұдан бөлек, облыс тарапынан қосымша 72 техника жұмылдырылып, жұмыстар кешенді түрде атқарылуда. Бұл барлық процестің үздіксіз әрі тиімді жүруіне мүмкіндік береді.
Жалпы алғанда, Түркістан облысындағы фитосанитариялық ахуал тұрақты деп бағалануда. Шегіртке зиянкестерінің таралу қаупі толық бақылауға алынған. Жоспарланған барлық іс-шараларды белгіленген мерзімде аяқтауға қажетті ресурстар мен мүмкіндіктер жеткілікті. Уақтылы жүргізіліп жатқан кешенді шаралар ауыл шаруашылығы алқаптарын сақтап қалуға, өнім көлемін төмендетпеуге және өңірдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге негіз болады.
