Түркістан облысының Сарыағаш ауданы аумағына қарасты Дербісек ауылы елді мекенінде орналасқан «ТП-32» су ұңғымасына қатысты мәселе соңғы уақытта өзекті тақырыптардың біріне айналды. Аталған нысан ұзақ жылдар бойы «Рауан» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің теңгерімінде болып, жеке кәсіпкер тарапынан 27 жыл бойы пайдаланылып келген. Алайда биыл 25 сәуірде жалға алу мерзімінің аяқталуына байланысты су көзін одан әрі пайдалану құқығын ұзарту мәселесі туындап отыр.
Бұл ретте су ресурстарын реттейтін Арал-Сырдария бассейндік инспекциясы тарапынан жүргізілген тексеру нәтижесінде бірқатар заңбұзушылықтар анықталған. Атап айтқанда, санитарлық қорғау аймағына қойылатын талаптардың толық сақталмауы су пайдалану рұқсатын ұзартудан бас тартуға негіз болған. Бұл шешім қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес қабылданғаны атап өтілді.
Аталған мәселе бойынша өткен брифингте аудан әкімі Арман Абдуллаев елді мекендегі ауыз су жағдайы тұрақты екенін жеткізді. Оның айтуынша, бүгінде Дербісек ауылында 18 мыңға жуық халық тұрады және олардың басым бөлігі орталықтандырылған ауыз су жүйесіне қосылған. Нақтырақ айтқанда, 3 мыңнан астам абонент тұрақты түрде сапалы ауыз сумен қамтамасыз етілуде. Бұл қызметті «Сарыағаш Тұрмыс» коммуналдық кәсіпорны жүзеге асырып отыр.
Ауыз су жүйесі гидранттық әдіс арқылы штаттық режимде жұмыс істеп тұр. Сонымен қатар, «№2-ТП» ұңғымасы резервтік су көзі ретінде пайдаланылып, ықтимал су тапшылығының алдын алуға мүмкіндік беруде. Яғни, қазіргі таңда тұрғындарды сумен қамтуда айтарлықтай қауіп немесе іркіліс жоқ екені айтылды. Бұл өз кезегінде жергілікті атқарушы органдардың жағдайды бақылауда ұстап отырғанын көрсетеді.
Әкімнің мәлімдеуінше, егер «ТП-32» ұңғымасы мемлекет меншігіне қайтарылатын болса, бұл тұрғындардың суға қолжетімділігіне кері әсер етпейді. Керісінше, су ресурстарын пайдалану заң талаптарына сәйкестендіріліп, барлық тараптардың құқықтары сақталады. Сонымен бірге «Рауан» ЖШС-на қажетті су көлемі белгіленген тәртіппен, яғни уәкілетті органдардың бақылауымен беріліп отырады. Облыс әкімдігі бұл мәселеде барлық шешімдер тек заң аясында қабылданатынын және ешбір тараптың құқығы шектелмейтінін нақтылап отыр.
Өз кезегінде Түркістан облыстық Жер ресурстарын басқару департаменті де бұл жағдайға құқықтық тұрғыда араласқан. Департамент басшысының міндетін атқарушы Алмас Досжанов сотқа талап-арыз жолданғанын мәлімдеді. Талап арызда «Рауан» ЖШС-на тиесілі 0,15 гектар жер телімін жалға беру туралы шешімді жарамсыз деп тану мәселесі көтерілген. Қазіргі уақытта бұл іс сот қарауында, ал соңғы шешім заң талаптарына сәйкес қабылданатын болады.
Сонымен қатар, санитариялық талаптардың сақталуына қатысты да заңбұзушылықтар анықталған. Түркістан облыстық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті басшысының орынбасары Асқар Ысқақов ұңғыманың санитариялық қорғау аймағына қатысты жобалық құжаттаманың тиісті қорытындысы жоқ екенін атап өтті. Осыған байланысты сот шешімімен «Рауан» ЖШС-на 98 300 теңге көлемінде әкімшілік айыппұл салынған.
Бұдан бөлек, Арал-Сырдария бассейндік инспекциясы жүргізген тексеру барысында тағы да бірқатар заңбұзушылықтар белгілі болды. Атап айтқанда, серіктестікке бекітілген су алу лимитінің асып кеткені және ұңғымадан тартылған екі су құбырында есепке алу құрылғыларының орнатылмағаны анықталған. Бұл су ресурстарын бақылаусыз пайдалануға әкелетін факторлардың бірі болып саналады. Осыған байланысты әкімшілік іс қозғалып, кәсіпорынға 973 мың теңге көлемінде айыппұл салынды.
Айта кету керек, жергілікті тұрғындар да бұл мәселеге бейжай қарамай, су ұңғымасын мемлекет меншігіне қайтару қажеттігін көтеріп отыр. Олардың пікірінше, су сияқты стратегиялық маңызы бар ресурс толықтай мемлекеттік бақылауда болуы тиіс. Бұл ұсыныс тиісті органдар тарапынан қарастырылып, заң аясында шешім қабылданатын болады.
Жалпы алғанда, «ТП-32» ұңғымасына қатысты жағдай бірнеше мемлекеттік органның бақылауында тұр және мәселе жан-жақты қаралуда. Су ресурстарын тиімді әрі заңды пайдалану, санитарлық талаптарды сақтау және халықты тұрақты ауыз сумен қамтамасыз ету негізгі басымдық болып қала береді. Алдағы уақытта сот шешімі мен уәкілетті органдардың қорытындысына сәйкес нақты шешім қабылданып, барлық тараптың мүддесі ескерілетін болады.
