Петропавл қаласында елді дүр сілкіндірген қылмыстық іс бойынша сотталған әйел мерзімінен бұрын босатылды. Ол жерлеу қызметімен айналысқан ерлі-зайыпты Приходченко мен олардың 17 жастағы ұлын өлтіру ісінде сотталған еді. Әйел жазасының аяқталуына тоғыз айдан астам уақыт қалғанда еркіндікке шыққан.
Өлімге апарған бизнес
Приходченко жұбы мен олардың жасөспірім ұлы 2023 жылдың желтоқсан айының соңында Петропавлда өлтірілген. Қылмысқа күдікті ретінде екі ер адам ұсталды: бірі — жеке кәсіпкер, өзі де жерлеу бизнесімен айналысқан, екіншісі — оның қарамағында жұмыс істеген қабір қазушы. Кейінірек ірі жерлеу компаниясы директорының орынбасары қызметін атқарған әйел де қамауға алынды. Ол басты күдіктілердің бірімен жақын қарым-қатынаста болған.
Екі ер адамға қарақшылық және кісі өлтіру айыптары тағылды. Әйелге адам өлтіруге айдап салу бабы бойынша айып тағылған.
Айыптау тарапының нұсқасына сәйкес, қылмыстың басты себебі — ритуалдық қызмет көрсету саласындағы көпжылдық бәсекелестік. 2023 жылы қаза тапқан ерлі-зайыптылардың жеке кәсіпкерлігі мемлекеттік тендерлердің басым бөлігін ұтып алып, сотталған әйел құрылтайшысы болған компанияның табысы күрт төмендеген.
«Сотталушы С.-да ерлі-зайыптыларға қатысты жеке өшпенділік пайда болып, оларды өлтіру туралы қылмыстық ой қалыптасты. Бұл туралы ол сотталушы Емельяновқа үнемі айтып жүрген», — делінген айыптау актісінде.
Сот барысында әйел өз кінәсін мойындамай, қылмысқа қатысы жоқ екенін мәлімдеді. Оның айтуынша, ол адам өлтіру жайлы білген соң күдіктілерге өз еркімен мойындауды ұсынған. Сондай-ақ марқұм болған отбасымен достық қарым-қатынаста болғанын алға тартты.
Сот үкімі
2024 жылғы 28 қазанда Солтүстік Қазақстан облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соты бір айыпталушыны өмір бойына бас бостандығынан айырды. Екінші ер адам 21 жыл 8 айға сотталды. Әйелдің адам өлтіруге айдап салғаны дәлелденбеген деп танылып, оған тек аса ауыр қылмыс туралы хабарламағаны үшін 3 жыл бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды.
Үкімге тараптар апелляция түсірді. Мемлекеттік айыптау екі ер адамға да өмір бойы жаза беруді, ал әйелді айдап салушы ретінде 15 жылға соттауды талап етті.
2025 жылғы 27 наурызда апелляциялық алқа шешім шығарды: өмір бойғы жаза өзгеріссіз қалды, екінші айыпталушының жазасы 23 жылға ұзартылды. Ал әйелге тағайындалған жаза 4 жылға дейін көбейтілді.
Мерзімінен бұрын босату
Алайда сотталған әйел бұл жазаны толық өтеген жоқ. 2025 жылдың желтоқсанында ол бостандыққа шықты.
Соттың түсіндіруінше, Қылмыстық кодекстің 74-бабына сәйкес, 14 жасқа толмаған баласы бар әйелдерге жаза өтеуді кейінге шегеру қарастырылған. Сотталушы осы нормаға сүйеніп, жазаны кейінге қалдыруды сұраған.
Оның кәмелетке толмаған баласы бар болғандықтан және заңда көзделген шектеулер оған қолданылмағандықтан, сот өтінішті қанағаттандырды. Қалған 9 ай 11 күн жаза баласы 14 жасқа толғанға дейін, яғни 2026 жылғы 15 наурызға дейін кейінге шегерілді.
Заң аясында
ҚК-нің 74-бабына енгізілген өзгерістер 2025 жылдың қыркүйегінен бастап күшіне енген. Қазіргі редакцияға сәйкес, кәмелетке толмаған баласы бар әйелдерге немесе баланы жалғыз өзі тәрбиелеп отырған ер адамдарға жаза өтеуді бес жылға дейін, бірақ баланың 14 жасқа толуына дейін кейінге қалдыруға мүмкіндік беріледі.
Бұл норма ауыр және аса ауыр қылмыстар, терроризм, экстремизм, ұйымдасқан қылмыстық топ құрамында жасалған әрекеттер мен кәмелетке толмағандарға қарсы жыныстық қылмыстар үшін сотталғандарға қолданылмайды.
Соттың мәліметінше, аталған шектеулер бұл іс бойынша сотталған әйелге қатысты емес. Осы кезеңде оған бақылауды пробация қызметі жүзеге асырады.
