Верификация смартфон нарығында жаңа кезең

Қазақстанда смартфондарды міндетті тіркеу және верификациялау мәселесі жаңа деңгейге көтерілмек. Үкімет бұл бағытта нақты қадамдарға көшіп, заңнаманы жетілдіруге кірісті. Олжас Бектенов тиісті органдарға тапсырма беріп, Жаслан Мадиевке жаңа өзгерістерді әзірлеуді жүктеді.
Бұл бастаманың басты мақсаты – елдегі «сұр нарықты» қысқарту және заңсыз әкелінетін құрылғылардың жолын кесу. Қазіргі таңда Қазақстанға сырттан әкелінетін смартфондардың бір бөлігі ресми тіркеуден өтпей, көлеңкелі жолмен сатылып жатыр. Соның салдарынан мемлекет қазынасы миллиардтаған теңгеден қағылып отыр. Жоспарланған өзгерістерге сәйкес, әрбір смартфон елге кірген сәттен бастап толық цифрлық бақылауға алынуы мүмкін. Яғни, құрылғының IMEI-коды арнайы базаға тіркеліп, оның заңды немесе заңсыз екені автоматты түрде анықталады. Егер телефон тіркеуден өтпесе, ол ұялы байланыс желісіне қосылмайды.
Бұдан бөлек, жаңа жүйе ұрланған телефондардың айналымын да азайтуға ықпал етеді. Себебі IMEI арқылы әр құрылғының «тарихы» бақылауда болады. Бұл – құқық қорғау органдары үшін де үлкен көмек. Сарапшылар бұл реформаның бірнеше оң нәтижесін атап өтуде. Біріншіден, нарықта адал бәсекелестік қалыптасады. Екіншіден, ресми дистрибьюторлар арқылы сатылатын сапалы өнімдердің үлесі артады. Үшіншіден, тұтынушылар жалған немесе қолдан жасалған құрылғылардан қорғалады.
Дегенмен, бұл өзгерістердің кері әсері де болуы мүмкін. Кейбір мамандар жаңа талаптар смартфон бағасының өсуіне әкелуі ықтимал екенін айтады. Себебі барлық құрылғылар ресми жолмен әкелінсе, оған қосылатын салық пен баж салығы соңғы бағаға әсер етеді.
Сонымен қатар, верификация жүйесін енгізу кезінде техникалық қиындықтар да туындауы мүмкін. Мысалы, бұрыннан қолданыста жүрген, бірақ тіркелмеген телефондардың тағдыры қалай болатыны – әзірге ашық сұрақ. Үкімет бұл мәселені де қарастырып, өтпелі кезең енгізуі ықтимал.
Жалпы алғанда, бұл бастама Қазақстандағы цифрлық қауіпсіздік пен экономикалық тәртіпті күшейтуге бағытталған. Егер ұсынылған өзгерістер толық жүзеге асса, смартфон нарығы ашық әрі заңды жүйеге көшіп, тұтынушылар үшін де, мемлекет үшін де тиімді орта қалыптасады.