ҚР Премьер-министрінің орынбасары Қанат Бозымбаевтың тапсырмасына сәйкес, Түркістан облысында қалыптасқан шағын өндірістік парктерді дамыту тәжірибесін еліміздің басқа өңірлерінде де қолдану мәселесі қарастырылып отыр. Бұл бастама – өңірлік индустриялық саясаттағы жаңа басқару моделінің қалыптасып келе жатқанын көрсетеді.
Осы мақсатта өңірлер арасында тәжірибе алмасу жүйелі түрде жолға қойылып, Батыс Қазақстан облысының салалық жауапты өкілдерінен құралған делегация Түркістан облысына арнайы іссапармен келді. Делегацияның негізгі мақсаты – өндірістік инфрақұрылымды дамыту үлгісін зерделеу және оны өз өңірінде бейімдеу мүмкіндігін қарастыру.
Түркістан моделі: индустрияландырудың жаңа тәсілі
Соңғы жылдары Түркістан облысында шағын өндірістік парктерді дамытуға негізделген жаңа индустриялық модель қалыптасып келеді. Бұл модельдің ерекшелігі – дайын инфрақұрылым ұсыну арқылы инвестор үшін кіру кедергілерін азайту және өндірісті жедел іске қосуға мүмкіндік беру.
Делегация Сауран ауданындағы «SAURAN» өндірістік паркімен танысып, онда орналасқан кәсіпорындардың жұмысын көрді. Сонымен қатар Түркістан қаласында салынып жатқан өндірістік парктердің құрылыс барысы, арнайы экономикалық аймақ пен индустриялық аймақтардағы жобалар да көрсетілді.
Бұл тәсілдің негізгі артықшылығы – тек жер немесе жеңілдік беру емес, толыққанды өндірістік дайын алаң ұсыну. Яғни, инженерлік инфрақұрылым, коммуникация және өндірістік ғимараттар бір жүйеге келтірілген.
Өндірістік инфрақұрылым масштабы
Бүгінде Түркістан облысының барлық аудан және қалаларында 25 шағын өндірістік алаң құрылуда. Осы аумақтарда жалпы саны 258 өндірістік ғимарат салу жоспарланған, оның 120-сы толық аяқталған.
Мұндай масштаб өңірлік деңгейде индустриялық кластер қалыптастыруға бағытталған жүйелі саясаттың бар екенін көрсетеді. Бұл тек жеке кәсіпорындарды орналастыру емес, өзара байланысты өндірістер тізбегін құруға негізделген.
Экономикалық нәтиже және импортты алмастыру
Аталған өндірістік алаңдарда іске қосылған жобалардың нәтижесінде өткен жылы 27 млрд теңгеге импортты алмастыратын өнім өндірілген. Бұл көрсеткіш өңірлік өндірістің ішкі нарықтағы рөлінің артып келе жатқанын айғақтайды.
Импортты алмастыру тек экономикалық үнемдеу емес, сонымен қатар ұлттық өндірістің бәсекеге қабілеттілігін күшейту құралы ретінде қарастырылады. Әсіресе құрылыс материалдары, тұрмыстық техника және агроөнеркәсіптік жабдықтар саласында бұл үрдіс айқын байқалады.
Ірі жобалар арқылы жүйелі даму
Өндірістік парктердің тиімділігін арттыруда нақты іске қосылған ірі инвесторлар маңызды рөл атқарады. Түркістан облысында мұндай жобалардың қатарында:
- тоңазытқыш шығаратын «UBC Group» зауыты
- жиһаз өндіретін «Aqniet Holding»
- жаңбырлатып және тамшылатып суару жүйелерін шығаратын «BNK Group»
сияқты кәсіпорындар бар.
Бұл жобалар тек өндіріс емес, технология трансфері, жаңа басқару стандарттары және кадрлық әлеуетті дамыту тұрғысынан да маңызды.
Институционалдық мәні
Түркістан облысының тәжірибесі қазірдің өзінде өңірлік индустриялық саясаттың пилоттық үлгісі ретінде қарастырылып отыр. Оның негізгі ерекшелігі – мемлекет тарапынан инфрақұрылымдық дайындық пен инвесторға қолайлы орта қалыптастырудың үйлесуі.
Экономикалық теория тұрғысынан бұл модель «дайын өндірістік экожүйе» деп сипатталуы мүмкін. Яғни, инвестор үшін жеке-жеке рұқсат, жер және құрылыс процесінен гөрі, бір орталықтандырылған өндірістік кеңістік ұсынылады.
Қорытынды
Түркістан облысында қалыптасқан шағын өндірістік парктер жүйесі бүгінгі таңда тек өңірлік жоба емес, ұлттық деңгейде таралуы мүмкін индустриялық саясаттың жаңа форматына айналып келеді.
Бұл модельдің басқа облыстарға енгізілуі Қазақстандағы өндірістік саясаттың орталықтандырылған шикізаттық бағыттан өңірлік индустриялық дамуға қарай бет бұрып жатқанын көрсетеді.
Нәтижесінде, өндірістік инфрақұрылымды дамыту арқылы инвестициялық тартымдылықты арттыру, жаңа жұмыс орындарын ашу және импортқа тәуелділікті азайту бағытында кешенді экономикалық эффект қалыптасады.
